Het vaststellen van christelijk dienstbetoon

Deze week zullen we nauwkeuriger bekijken volgens welke principes gelovigen beloond zullen worden voor hun dienstbetoon. Deze principes brengt Christus naar voren in de vorm van twee gelijkenissen: de gelijkenis van de talenten, beschreven in Mattheüs 25:14-30, en de gelijkenis van de ponden, beschreven in Lukas 19:11-27.

Het centrale thema van beide gelijkenissen is hetzelfde. Elke gelijkenis gaat over een welgesteld man van gezag, die een bepaalde som heeft toevertrouwd aan ieder van zijn dienaren, om die voor hem te beheren, en die vervolgens op reis gaat naar een ver land. Na geruime tijd keert de rijke man terug en rekent met elk van zijn dienaren afzonderlijk af, om te zien hoe ieder is omgegaan met het hem toevertrouwde geld. In beide gelijkenissen worden drie dienaren afzonderlijk genoemd: de eerste twee die genoemd worden zijn trouw geweest in het beheren van het geld van hun meester; de derde ontrouw.

In de gelijkenis van de talenten wordt de verdeling van de talenten beschreven in Mattheüs 25:15:

En aan de één gaf hij vijf talenten, aan de ander twee en aan de derde één, ieder naar zijn bekwaamheid...

(Een talent was een grote som geld, wellicht zelfs wel het loon van 15 jaar.)

Dit vers laat zien hoe de talenten zijn verdeeld: ieder naar zijn bekwaamheid... God bedeelt aan iedere gelovige het maximum aantal talenten toe dat hij naar zijn eigen bekwaamheid aankan. God geeft aan niemand meer of minder dan wat hij met goed resultaat kan gebruiken.

Tegen beide dienaren zegt de heer:

Goed gedaan, goede en trouwe dienaar, over weinig bent u trouw geweest, over veel zal ik u aanstellen; ga in, in de vreugde van uw heer (Mattheüs 25:21 en 23).

De dienaar die er vijf talenten bij won, werd niet beoordeeld als trouwer dan de dienaar die twee talenten had verdiend, ofschoon zijn netto winst groter was. Nee, zij werden beiden beoordeeld als even trouw, omdat ieder van hen in verhouding dezelfde winst had gemaakt – honderd procent. Het feit dat voor deze twee dienaren precies dezelfde woorden zijn gebruikt, wijst erop dat hun heer hen beiden even trouw heeft bevonden.

In deze gelijkenis van de talenten had de derde dienaar het ene ontvangen talent alleen maar verborgen. Later gaf hij het aan zijn heer terug in precies dezelfde staat als waarin hij het had ontvangen. Hierdoor ontving hij niet alleen geen enkele beloning, maar werd hij ook voorgoed afgewezen en uit de tegenwoordigheid van zijn heer.

De woorden van de veroordeling en de uitwerping van deze derde dienaar vinden we in Mattheüs 25:26–30:

Slechte en luie dienaar ... Neem het talent van hem af ... en werp de onnutte dienaar uit in de buitenste duisternis; daar zal gejammer zijn en tandengeknars.

Er kan geen twijfel bestaan over wat de betekenis is van deze woorden. Deze derde dienaar ontving niet alleen geen beloning; het ene talent dat hij oorspronkelijk had ontvangen werd hem afgenomen en hijzelf werd uit de tegenwoordigheid van zijn heer geworpen.